Riepair B.V.

Tijd verandert dingen maar de waarheid is dat je het zelf moet doen

Nieuws
Nieuws

Dit zijn de nieuwe arbo-risico’s van de toekomst

Veel werknemers vinden dat hun werk verandert. Maar welke taken veranderen er precies? Want zo kunnen we trends en mogelijke nieuwe arbo-risico’s herkennen. TNO zet ze op een rij.

Werk is en blijft altijd aan verandering onderhevig. De lantarenopsteker is al lang vervangen door het elektrische licht. De rondreizende verkoper door de pakketbezorger. En bellen doen we via whatsapp, zonder enige tussenkomst van een mevrouw bij de telefooncentrale.

Meestal gaan veranderingen langzaam. Soms gaat het onder invloed van technologische of sociale invloeden snel. De COVID19-pandemie is een duidelijke versneller. Het vele thuiswerken veranderde de manier waarop we in contact staan met klanten en collega’s. Het resulteert voor veel werknemers in een nieuwe manier van werken, waarbij de taken binnen een beroep anders worden uitgevoerd.

Veel werknemers ervaren dat werk verandert

Het aandeel werknemers dat verandering in hun werk ervaart was in 2016 en 2018 bijna 60 procent. En het steeg onder invloed van de COVID pandemie in 2020 tot 65 procent, zo blijkt uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van TNO en CBS. Het gaat daarbij om veranderingen in de manier waarop het werk wordt uitgevoerd (36%), de gebruikte technologie (35%) en de hoeveelheid contact met klanten (29%).

Dat veel werknemers verandering ervaren is een interessant feit op zich. Maar het leert ons nog niets over welke taken er precies veranderen. Juist de mate van verandering van specifieke werktaken is interessant. Want zo kunnen we ons een beeld vormen van werkinhoudelijke trends en hoe deze mogelijk resulteren in nieuwe arbo-risico’s.

Witte boorden werkzaamheden

Figuur 1 laat zien in hoeverre werknemers vinden dat het werk veranderd is. Duidelijk zichtbaar is dat er een grote variatie is. Voor sommige taken ervaren werknemers in vrijwel geen enkel domein verandering (blauwe vakken) terwijl andere taken in vrijwel alle domeinen aan verandering onderhevig zijn (geel/groene vakken).

Als we door onze oogharen kijken zien we vooral verandering bij de taken die te maken hebben met computers, het documenteren, verwerken en analyseren van informatie en data. Dit zijn typische ‘witte boorden’ werkzaamheden die werknemers op kantoor uitvoeren. Werknemers die werkzaam zijn in beroepen waar deze taken van groot belang zijn, ervaren vooral verandering in de gebruikte technologie en de manier van werken. Maar niet in de geleverde diensten of de hoeveelheid contact.

Blauwe boorden werkzaamheden

Bij taken die veel voorkomen in ‘blauwe boorden’ beroepen en die meer fysiek werk of werken met machines inhouden, ervaren werknemers juist weinig verandering. Denk bijvoorbeeld aan taken als het tillen van objecten of werken met machines, voertuigen en ander materieel. We zien dat deze taken sterk blauw kleuren. Dit geldt zowel voor de gebruikte technologie, de manier van werken als de hoeveelheid contact.

Contactuele beroepen

Tot slot zien we dat taken die veel voorkomen in ‘contactuele beroepen’ gekenmerkt worden door veranderingen in de hoeveelheid contact. Denk aan taken als het onderhouden van persoonlijke relaties of het werken in het publieke domein. Of werknemers in deze beroepen meer of minder contact hebben is onbekend, maar in de context van de COVID19-pandemie gaat het hoogstwaarschijnlijk om minder (fysiek) contact.

Arbo-risico’s veranderen mee

Wanneer de taken die werknemers uitvoeren veranderen, hebben zij ook te maken met nieuwe arbo-risico’s. Welke arbo-risico’s ontstaan of versterken? We zoomen daarbij in op de gevolgen van digitalisering van het werk.

Technologisering en digitalisering worden vaak in verband gebracht met het verdwijnen van fysiek werk. Zo worden steeds meer aspecten van het werk gedigitaliseerd en met behulp van IT-technologie uitgevoerd. Dit zou er toe kunnen leiden dat werk dat eerst fysiek werd uitgevoerd nu achter een computer wordt gedaan en dat meer werknemers sedentair werken. Denk bijvoorbeeld aan fabrieksopzichters. Eerst liepen zij rond om het operationele proces in de gaten te houden. Maar nu bewaren zij vanuit de controlekamer achter een computer het overzicht. De resultaten bevestigen deze trend echter niet.

Uit figuur 1 blijkt dat de technologisering vooral speelt bij taken op het gebied van digitaal werken en werken met informatie. Het gaat dus om veranderingen van technologie bij taken die vaak al zittend werden uitgevoerd. Een verdere vermindering van de fysieke activiteit lijkt dus onlogisch.

Nieuwe arbo-risico’s: technostress en telepressure

Wel kan de digitalisering van informatiestromen zorgen voor een toename van werkgerelateerde stress. We noemen dit ook wel technostress. Onder andere door verstoring van de werk-privé balans en het verhogen van de taakeisen (Plomp & Peeters, 2020). Wanneer informatie voortdurend beschikbaar en toegankelijk is voor werknemers, kunnen zij het gevoel krijgen dat zij de informatie ook continu in de gaten moeten houden. Dit noemen we ook wel ‘telepressure’.

Stijging overuren thuiswerkers

Ook de digitalisering van interpersoonlijke communicatie kan stress veroorzaken. Tijdens de COVID19-pandemie zijn werknemers immers minder face-to-face gaan communiceren en meer via email en videochats. Dit kan vereenzaming in de hand werken, Maar bovendien dringt deze communicatie letterlijk door in de privésfeer. Daardoor kan het moeilijk zijn om de grens tussen werk en privé te bewaken. En digitale middelen maken het steeds makkelijker maken om op elk moment van de dag op elke plek te werken. Deze vervagende grens tussen werk en privé zien we ook terug in de stijging van het gemiddelde overuren die thuiswerkers maken tijdens de COVID19-pandemie.

Opslag en beheer van data

Een ander onderdeel van digitalisering is het digitaal opslaan en beheren van steeds meer data. Dit kan zorgen voor arbo-risico’s. Want deze data worden steeds vaker gebruikt om werknemers te beoordelen, te vergelijken en aan te sturen (Zoomer & Otten, 2021). Deze praktijk heet algoritmisch management. In Nederland gebeurt dit bijvoorbeeld bij werknemers in de distributiecentra. Van hen wordt het aantal gepikte orders bijgehouden. Algoritmes vertellen welke taken zij op welke volgorde moeten uitvoeren. Ook platformbedrijven als Uber en Deliveroo passen dit toe.

Algoritmisch management is niet gelimiteerd tot fysiek, praktisch werk. Ook kantoorwerkers krijgen steeds meer te maken met algoritmisch management. Bedrijven kunnen namelijk software kopen die de mailwisselingen en andere computeractiviteiten van werknemers registreert (Wood, 2021). Microsoft en Google bieden deze functionaliteit ook aan in hun Office software (Klosowski, 2021).

Nieuw arbo-risico’s van algoritmisch management

De praktijk van algoritmisch management is een relevant arbo-risico. Het kan de autonomie van het werk aanzienlijk verminderen. Werknemers volgen instructies op van het algoritme, in plaats van hun eigen inzicht en kennis toe te passen.

Ook kan het de werkintensiviteit sterk verhogen. In bijvoorbeeld distrubutiecentra wordt het aantal verzamelde pakketten per werknemer precies bijgehouden en worden werknemers op deze targets vergeleken. Deze concurrentie zet werknemers onder druk om heel hard te werken en zij lopen daarbij lichamelijke klachten op (Wood, 2021). Er bestaat wel regelgeving over het verzamelen van werknemersdata. Maar het is voor veel werkgevers en werknemers niet duidelijk wat deze inhouden. En ze worden in de praktijk nauwelijks gehandhaafd (Zoomer & Otten, 2021).

Arboprofessionals aan zet

Aangezien de verandering van werk het grootste is bij de witte boorden beroepen, kunnen we ook bij deze beroepen de grootste verandering in arbo-risico’s verwachten. De verregaande digitalisering die we bij deze beroepen zien, biedt veel kansen. Maar het kan ook resulteren in nieuwe en versterkte arbo-risico’s waarvoor misschien nog geen regels zijn, of waarop niet wordt gehandhaafd. Het is aan de arboprofessional om over deze risico’s te waken en waar nodig richting te geven aan de noodzakelijke regelgeving.

Bron | Arbo-online.nl |Tekst| Thijmen Zoomer en Wendela Hooftman, werkzaam bij TNO.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

copyright ©2022 Riepair - Houdt bedrijven gezond en veilig - All rights Reserved Contact | Disclaimer